logo
    از سایت: درگاه پاسخگویی به مسایل دینی (http://www.porsojoo.info)

. یکی از دعاهای معروف در ماه رمضان دعای ابوحمزه است. اگر ممکن است به طور مختصر نکاتی جهت آشنایی با این دعای عظیم بفرمایید.؟

توسط: 11
تاریخ: 21/9/1385

از دعاهای شورانگیز ماه عزیز رمضان، دعای ابوحمزه ثمالی است. اهل دعا و انس با خدا، با این دعا آشنایی دیرینه دارند. این دعا - که از اشک شوق، طراوت و از سوزِ آه، حرارت و از عطر مناجات، نکهت گرفته است - از قلب آسمانی و ملکوتی سرحلقه دلدادگان و زینت عابدان، امام سجاد(ع) سرچشمه گرفته و بر زبان پاک و حق گویش جاری گشته است. ابوحمزه ثمالی، از یاران نزدیک آن حضرت، این دعا را از آن امام همام نقل کرده و به همین جهت، دعا به نام وی شهرت یافته است. وی میگوید: حضرت زین العابدین(ع) در ماه مبارک رمضان، بیشتر شب در حال نماز بود و چون سحرگاهان فرا میرسید، این دعا را میخواند. این دعا از نعمت‏های بزرگ الهی و از گنج‏های نهفته و پنهان ربوبی و فوران عشق و محبت و بیانگر اوج بندگی و خاکساری است. اگر این دعا و صدها دعای نظیر آن نبود، نمیدانستیم در خلوت انس با پروردگار، چگونه و با چه کلماتی با او سخن بگوییم و از آن کریم بنده‏نواز، چه درخواست کنیم و رسم و ادب بندگی را چگونه به جای آوریم؟ این دعا دارای چند بخش است: بخش نخست. مشتمل بر حمد و سپاس و ثنای خداوند و معرفی آن یکتای بیهمتا و بیانگر باز بودن و نزدیک بودن راه قرب به او است است. روح خود را با بیان چند فراز از آن مصّفا میسازیم: 1-1. «بک عرفتک و انت دللتنی علیک و دعوتنی الیک و لولا انت لم اَدر ما انت» ؛ «خدایا! تو را با خودت شناختم و تو مرا به سوی خود راهنمایی و دعوت کردی و اگر تو نبودی، نمیدانستم تو کیستی». 2-1. «اللهم انی اجد سبل المطالب الیک مشرعة و مناهل الرجاء الیک مترعة و الاستعانة بفضلک لمن امّلک مباحة و ابواب الدعاء الیک للصارخین مفتوحة و اعلم انک للراجی بموضع اجابة و للملهوفین بمرصد اغاثة» ؛ «خداوندا! من راه‏های خواسته‏ها را به سوی تو باز و هموار و چشمه‏های امید به تو را پر آب و یاری جستن به فضل و کرمتت را برای آرزومندان روا و درهای دعا به درگاهت را گشاده مییابم. خدایا! میدانم تو در جایگاه اجابت امیدواران و فریادرسی پریشان حالان قرار داری». 3-1. «...و اَنّ الراحل الیک قریب المسافة و انک لاتحتجب عن خلقک الا ان تحجبهم الاعمال دونک» ؛ «خداوندا! میدانم که رهروان کعبه دیدارت را راه اندک است و مقصد نزدیک و میدانم که میان تو و بندگانت حجابی جز اعمال بد و زشت آنان نیست». بخش دوم. بیانگر خوف و رجا و بیم و امید بنده در برابر مولای عظیم و مهربان است. ازیک طرف عظمت و جلال و شکوه بی انتهای خدای متعال، قلب بنده عارف را تسخیر میکند و بندبندِ وجودش را به لرزه درمیآورد و بی اختیار، نغمه «سبّوح قدّوس» بر زبانش جاری میشود و از طرف دیگر، رحمت و کرم بیپایان حق، همه وجودش را از امید سرشار میسازد و وجودش را از شوق لبریز میکند. هنگامی که جرم و عصیان و گستاخی و غفلتش را به یاد میآورد، در گرداب ترس از کیفر الهی میافتد و زمانی که لطف و کرم و گذشت آن مولای مهربان را مشاهده میکند، به ساحل امید و شوق پا میگذارد و نور امید در قلبش میدرخشد: 1-2. «اذا رایت مولای ذنوبی فزعت و اذا رایت کرمک طمعت فان عفوت فخیر راحم و ان عذّبت فغیر ظالم» ؛ «سرور من! زمانی که گناهانم را میبینم در ورطه وحشت فرو میافتم و زمانی که لطف و کرمت را میبینم، بوستانِ طمع من به گل مینشیند، پس اگر ببخشی بهترین رحم‏کننده‏ای و اگر کیفر دهی، بر من ستمی نکرده‏ای». 2-2. «عظم یا سیدی املی و ساء عملی فاعطنی من عفوک بمقدار املی و لا تواخذنی بأسوء عملی فان کرمک یجلّ عن مجازاة المذنبین و حلمک یکبُر عن مکافات المقصرّین» ؛ «سرور و آقای من! امیدم به تو فراوان و کردارم زشت و ناپسند است. هم‏سنگ آرزویم از من درگذر و مرا با بدترین کردارم کیفر منما، چون لطف و بزرگواری تو بسی برتر از کیفر مجرمان و شکیبایی تو بزرگ‏تر از مجازات اهل تقصیر و خطا است». 3-2. «الهی و سیدی و عزّتک و جلالک لئن طالبتنی بذنوبی لاطالبنَّک بعفوک و لئن طالبتنی بلؤمی لاطالبنّک بکرمک» ؛ «خدای من! آقای مهربان! به عزّت و فرّ و شکوهت سوگند! اگر از گناهانم بازپرسی، من نیز از عفو و گذشت خواهم پرسید و اگر مرا به پستی و زبونم بازخواست نمایی، تو را به بزرگی و کرمت بازخواست خواهم کرد». 4-2. «و ما اَنَا یا ربّ و ما خطری هبنی بفضلک و تصدّق علّی بعفوک» ؛ «خدایا! من چیستم و چه ارزشی دارم؟ آخر مرا چه اهمیتی است که بخواهی مرا به کیفر اعمالم برسانی؟ با فضل بی انتهای خویش بر من ببخش و با عفو و گذشت خود بر این بینوا تصدّق فرما». 5-2. «و ما قدر اعمالنا فی جنب نعمک و کیف نستکثر اعمالاً نقابل بها کرمک» ؛ «خداوندا! اعمال ناقابل و عبادات بی ارزش ما در برابر نعمت‏های انبوه و بی دریغ تو چه قدر و قیمتی دارد؟ و چگونه میتوانیم اعمال خویش را در برابر کرم بی پایان تو، افزون به شمار آوریم؟». بخش سوم. درباره درخواست‏های آن حضرت در مورد خود، پدر و مادر، خانواده، اقوام، اهل ایمان و اسلام است: 1-3. «اللهم إنی اسئلک صبراً جمیلاً و فرجاً قریباً و قولاً صادقاً و اجراً عظیما» ؛ «خدایا! از تو صبری نیکو و زیبا و گشایشی نزدیک و گفتاری راست و پاداشی بزرگ درخواست میکنم». 2-3. «اسئلک اللهم من خیر ما سئلک منه عبادک الصالحون» ؛ «خدایا! بهترین چیزی که بندگان شایسته‏ات از تو درخواست کرده‏اند، از تو میخواهم». 3-3. «یا خیر من سُئل و اجود من اعطی، اعطنی سؤلی فی نفسی و اهلی و والدیّ و ولدی و اهل حزانتی و اخوانی فیک» ؛ «ای بهترین کسی که خواسته‏ها بر آستان او فرو میآید و ای سخاوتمندترین بخشنده! خواسته مرا در مورد خود و خانواده خود و پدر و مادر و فرزندان و یاران دلسوز و برادران ایمانیام، برآورده ساز». 4-3. «اللهم اغفر للمؤمنین و المؤمنات، الاحیاء منهم و الاموات و تابع بیننا و بینهم بالخیرات، اللهم اغفر لحیّنا و میّتنا و شاهدنا و غائبنا ذکرنا و انثانا صغیرنا و کبیرنا حرّنا و مملوکنا» ؛ «خدایا! زنان و مردان با ایمان، زنده و مرده‏شان را بیامرز و با نیکیها و خوبی ما و آنها را پیوند ده. و خداوندا! زنده و مرده، حاضر و غایب، مرد و زن، بزرگ و کوچک و برده و آزاد ما را مورد بخشایش خود قرار ده». 5-3. «اللهم صّل علی محمد و آل محمد و اختم لی بخیرٍ واکفنی ما اهمّنی من امر دنیای و آخرتی» ؛ «خداوندا! بر محمد و آل پاکش درود فرست و سرآنجام کارم را خیر و نیک قرار ده و امور مهم دنیا و آخرتم را کفایت فرما». 6-3. «... و ارزقنی حج بیتک الحرام فی عامی هذا و فی کل عام و زیارة قبر نبیک و الائمة علیهم السلام و لاتخلنی یا رب من تلک المشاهد الشریفة و المواقف الکریمة» ؛ «خدایا! زیارت خانه گران‏قدرت و قبر پاک پیامبرت و امامان والا تبار - که درود و رحمت تو بر آنان باد - را روزیام گردان و مرا از آن جایگاه‏های گرامی و زیارتگاه‏های با شرافت محروم مگردان». بخش چهارم. در مورد خواسته‏های بلند و حاجت‏های ارزشمندی است که رسیدن به آنها، نیازمند آمادگی کافی و توجه کامل به خداوند و اشتغال دائم به ذکر و یاد او است و جز برای عده‏ای محدود از اولیای الهی و بندگان خاص خداوند، حاصل نمیگردد. 1-4. «اللهم انی اسئلک ایمانا لا اجل له دون لقائک احینی ما احییتنی علیه و توفّنی اذا توفیتنی علیه و ابعثنی اذا بعثتنی علیه» ؛ «خداوندا! از تو ایمانی میخواهم که تا دیدارتو باقی و پایدار باشد. مرا با آن زنده بداری و با آن بمیرانی و با آن برانگیزی». 2-4. «اللهم إنی اسئلک ان تملأ قلبی حبّا لک و خشیة منک و تصدیقا بکتابک و ایماناً بک و فرقاً منک و شوقا الیک» ؛ «خدایا! از تو ملتمسانه میخواهم که قلبم را از محبت و ترس عارفانه از خود پُر کنی. دلم را از ایمان و تصدیق به قرآن و ترس از دوریات آکنده و لبریز سازی». 3-4. «... و اجعلنی من اوفر عبادک عندک نصیبا فی کل خیر انزلته و تنزله فی شهر رمضان فی لیلة القدر و ما انت منزله فی کل سنة من رحمة تنشرها و عافیة تلبسها و بلیّه تدفعها و حسنات تتقبّلها و سیئات تتجاوز عنها» ؛ «و مرا از بندگانی قرار ده که از هر خیر و نیکی که در شب قدر در گذشته و حال و در هر سال نازل کرده‏ای؛ از رحمتی که میگسترانی و عافیتی که میپوشانی و بلایی که دور میگردانی و اعمال نیکی که میپذیری وگناهانی که میبخشی، بیشترین بهره و نصیب را در نزد تو دارند». سرانجام این دعای نورانی و سرشار از حقایق ربانی و معارف سبحانی، با فرازی که خواست و آرزوی همه پاکان و شیفتگان حضرت ذوالجلال و عصاره و فشرده همه خواسته‏ها و حاجت‏های روحانی و معنوی است و با کمی تفاوت در دعاهای شب بیست و یکم تا آخر ماه مبارک رمضان وارد شده، به پایان میرسد. از خدای بینیاز و دانای راز و پروردگار ماه با برکت رمضان ملتمسانه میخواهیم این فراز از دعا و همه دعا را به حرمت و آبرو و عصمت صاحب آن، حضرت زین‏العابدین(ع)، در حق همه اهل ایمان مستجاب گرداند: 4-4. «اللهم انی اسئلک ایمانا تباشر به قلبی و یقینا حتی اعلم انه لن یصیبنی إلا ما کتبت لی و رضّنی من العیش بما قسمت لی یا ارحم الراحمین» ؛ «خداوندا! از تو ایمانی میخواهم که همدم قلبم باشد و یقینی درخواست میکنم که در پرتو آن بدانم هر چه به من میرسد بر قلم قضا و خواستِ تو جاری گشته است و مرا از آنچه در زندگی قسمت و روزیام ساخته‏ای، خشنود ساز؛ ای مهربانتر از هر مهربان».


آدرس:
http://www.porsojoo.info/fa/node/36499