فلسفه احکام

چرا شیعیان بر تربت سجده می کنند؟

بنابراین، «سجده برای خدا» با «سجده بر زمین و تربت» نه تنها کوچکترین منافاتی ندارد که کاملاً سازگار است؛ زیرا سجده کردن بر خاک و گیاه، رمز نهایت خضوع و فروتنی در برابر خدای یگانه است. در اینجا به منظور روشن تر شدن نظریه شیعه، سزاوار است به فرازی از سخنان پیشوای بزرگ خود _ امام صادق علیه السلام _ اشاره نماییم: هشام بن حکم می گوید: از امام صادق علیه السلام درباره آنچه سجده بر آنها صحیح است پرسیدم، حضرت فرمود: سجده تنها باید بر زمین و آنچه می رویاند _ جز خوردنیها و پوشیدنی ها_ انجام گیرد. گفتم: فدایت گردم، سبب آن چیست؟ فرمود: سجده، خضوع و اطاعت برای ...

نگاهى نو به ثابت شدن ماه و گوناگونى افقها /حسین ثابت قدم وحید

آنچه از آراى فقیهان و از پژوهشهاى ارائه شده به دست مى آید، در این باره دیدن ماه قمری، دو دیدگاه وجود دارد: مشهور و غیر مشهور.
در این نوشتار، ما برآنیم در ضمن بررسى دو دیدگاه یاد شده دیدگاه جدیدى ...

نگاهى به دیدگاه مشهور در هزینه کردن خمس / حبیب الله احمدی

احکام الهى، براساس ملاک مصلحت سامان یافته اند. اگر حکمى در باب مالیات صادر مى شود، یا براى هزینه کردن آن مطرح مى گردد، با نگهداشت همین نکته است.
بى گمان، خمس که در برگیرنده یک پنجمِ غنائم جنگى، استخراج معادن، گنج و… است، قلم بسیار بزرگى است که جهت مصرف آن باید سازگارى درستى با مقدار آن داشته باشد.
با توجه به این دو نکته، دیدگاه مشهور را درباره هزینه کردن خمس، به بوته بررسى مى نهیم. برابر دیدگاه مشهور فقیهان شیعه، در گذشته و حال، خمس بر شش سهم تقسیم مى شود که نیمى از آن، در اختیار امام معصوم(ع) و نیمى دیگر در راه بینوایان، یتیمان، در راه ماندگان و…

نظریه عدد / نویسنده............................

از این جا بود که شناخت ماه مبارک رمضان و شناخت عید فطر و اول هر ماه، دچار اختلال و آشفتگى شد و مردمان، پیش از آمدن ماه رمضان، روزه گرفتند و پیش از آمدن ماه شوال، روزه خود را گشودند و عید ...

حکم ثانوى از دیدگاه امام خمینى/ علی اکبر ذاکری

حکم ثانوى، حکمى است که بر موضوعى، با توجه به عناوین عارضى آن: اضطرار، اکراه، مقدمیت و… بار مى شود، مانند جایز بودن خوردن مردار براى کسى که ناگزیر از خوردن است. و جایز بودن افطار در ماه رمضان براى شخصى که روزه برایش زیان آور یا سبب حرج است، در مقابل حکم اولى که بر کارها، به لحاظ عناوین اولى آنها، بار مى شود، مانند واجب بودن نماز صبح و حرام بودن خوردن مردار.4
آنچه، توجه به آن مهم به نظر مى رسد، این است که گرچه احکام ثانوى، ناظر به حالتهاى غیر عادى و پیشامدهاى استثنایى است، ولى نمى توان از نقش مهم این احکام در گره گشایى دشواریها و راه گشایى مسائل نوپیداى فقهى...

حکم بى حس کردن اعضاء هنگام اجراىکیفرهاى جسمانى/سید محمود هاشمی

بى‏حس کردن اعضا هنگام اجراى حد یا تعزیربراى به دست آوردن حکم این مساله بایدادله حدود وتعزیرات را بررسى کرد که آیا از این ادله استفاده مى‏شود که دردناک بودن کیفر حد یا تعزیر به اندازه‏اى‏که طبیعت آن کیفر اقتضا مى‏کند شرطى لازم بوده و بخشى از کیفر است‏یا چنین‏نیست؟ اگر از این ادله به دست نیاوردیم که دردناک‏بودن کیفر در اجراى حدود وتعزیرات شرط است، مقتضاى اصل، جواز بى‏حس کردن محکوم است. بلکه شاید بتوان گفت:در صورتى که محکوم، خواهان بى‏حس کردن خود بوده و امکان آن نیز فراهم باشد،اجراى حد بر او بدون بى‏حس کردن او حرام است زیرا آزار رساندن به شخص مسلمان جزدر موارد کیفرهاى مقرر شرعى، حرام است و مفروض نیز آن است که دردناک بودن کیفرو ایجاد درد در محکوم، جزو اصل کیفر...

بررسى شرط مرد بودن مفتى/ محمد محمدی گیلانی

پس از بررسى دقیق بسیارى از منابع مهم و مورد اعتماد«عامه‏» و وارسى مواردى که گمان مى‏رفت از این مساله سخنى به میان آمده باشد، از هیچ یک از آنها کلامى که حتى اشاره‏اى به شرط ذکوریت مفتى داشته باشد، نیافتیم. بلکه مى‏توان گفت که ظاهر کلمات علماى عامه را مى‏توان بر عدم اشتراط ذکوریت در افتا حمل نمود. زیرا از ظاهر کلمات اصولیین آنها در باب اجتهاد و تقلید استفاده مى‏شود که اتفاق نظر دارند بر جواز استفتا از کسى که به علم و دالت‏شناخته شده است، یا به منصب افتا منصوب شده و مردم نیز از او استفتا مى‏کنند و او را بزرگ مى‏شمارند. همچنانکه این مطلب در شرح مختصر الاصول اثر ابن حاجب و حواشى تفتازانى و ...

تفاوت دیه زن و مرد در قانون وفقه/ دکتر حسین مهر پو ر

در قوانین عرفى امروز، ارتکاب قتل و جرح و ضرب، از یکسو، جنبه کیفرى دارد و مجازات اعدام و حبس و جریمه نقدى و احیانا کیفرهاى دیگر بر آن مترتب است که عمدتا جنبه عمومى دارد و حکومت‏به خاطر تجرى مرتکب به نقض حریم جامعه و حقوق و امنیت دیگران و با هدف تنبیه مجرم یا تادیب او یا عبرت دیگران و پیشگیرى و بازدارندگى و یا همه آنها، وى را به مجازات متناسب طبق قانون محکوم مى‏نماید. شکایت و پیگیرى مجنى‏علیه یا گذشت و عدم تعقیب او مى‏تواند از عوامل مخففه تعیین کیفر باشد و در موارد صدمات خفیف ممکن است‏به طور کلى موجب عدم پیگرد و یا موقوف ماندن پیگرد...

تفاوت حکم قصاص زن و مرد/ دکتر حسین مهر پور

به هر حال طبق قانون مجازات اسلامى ایران در صورتى که زنى مردى را عمدا به قتل برساند، زن قصاص مى‏شود بدون هیچگونه شرط خاصى، ولى اگر مردى زنى را عمدا به قتل برساند، در صورتى قاتل قصاص مى‏شود که اولیاى دم مقتوله نصف دیه قاتل را به او بدهند و اگر نصف دیه را ندهند یا نتوانند...

رابطة شب قدر با حجت زمان وامام عصر(عج)/ علی اکبر رضوانی

فرشتگان و روح، در آن شب به دستور پروردگارشان با هر فرمانی (برای تقدیر هرکاری) فرود آیند.
فعل مضارع «تنّزل» دلالت بر تکرار و بقاء «لیلةالقدر» دارد، و در آیات سوم و چهارم سورة دخان ...